Kerstgroep comb V2_1700pix

Enkele beelden van de kerstgroep (1880-1881) gemaakt door de Zusters van het arme Kind Jezus te Aken. Onder worden de figuren individueel beschreven.

In de kersttijd

Elk jaar, in de kersttijd tot 6 januari het feest van Driekoningen, staat een kerststal met de beeldengroep opgesteld in de kerk. Te zien zijn dan o.a. het Kind in de voederbak/kribbe en zijn ouders Maria en Jozef. De herders en Driekoningen die op bezoek komen. Volgens de traditie heeft Franciscus van Assisi, begin dertiende eeuw, de eerste kerststal opgesteld.

Onze Kerst- of Geboortegroep is gemaakt door kunstenaars van de Zusters van het arme Kind Jezus in Aken in 1880 en 1890. De beelden zijn opgebouwd rond een frame van hout, ijzerdraad en papier-maché. De hoofden, handen en eventuele onderbenen en voeten zijn van was. De aankleding is van verstevigd linnen en daarna gekleurd.

Bijzonder erfgoed

Recent is pas duidelijk geworden – door een ontdekking van de Stichting R.K. Erfgoed – dat de kerk een heel bijzondere kerstgroep bezit. Weinigen hebben zich gerealiseerd dat het gaat om een groep die al 135 jaar oud is. Bijzonder is ook dat de groep aangeschaft is door pastoor Kanne die de kerk heeft gebouwd. Hij bestelde de eerste beelden in 1880 en een jaar later de rest bij de Zusters van het arme Kind Jezus in Aken.

Kasboek Zrs vh Arme Kind Jezus januari 1881_1700pix

Kasboek Zrs vh Arme Kind Jezus januari 1882_1700pix

Kasboek van de Zusters van het arme Kind Jezus. Foto’s Stichting R.K. Erfgoed, Voorburg.

 

Het kasboek van de zusters van januari 1881 (foto) laat zien dat hij een betaling heeft gedaan van 200 Mark. Waarschijnlijk ging het hier om het Kind, Jozef, Maria, os, ezel en engelen. Een jaar later vermeld het kasboek een betaling van 405 Mark voor koningen en herders, mogelijk hebben hier ook enkele schapen bij gezeten, N.B. de huidige schapen (van gips) zijn van recentere datum. Totaal heeft Kanne 605 Mark betaald exclusief transportkosten. Toen was dat in Nederlandse guldens fl 359,00. Omgerekend naar de huidige maatstaven zou dat € 8.735,00 zijn. Onze groep is dus niet alleen kunsthistorisch gezien van grote waarde maar ook in geld uitgedrukt.

Restauratie voorjaar 2016

Kerstgroep 3415 maria - voor en na restauratie_1700pix Kerstgroep 3455 het kind - voor en na restauratie_1700pix Kerstgroep 3424 herder middelbare leeftijd - voor en na restauratie-1516pix

Begin maart 2016 werd begin gemaakt met de restauratie van de Kerstgroep door mevrouw A. Brass en de heer M.R. van der Krogt, beide verbonden aan de Stichting R.K. Erfgoed te Voorburg.

.  Op de Open Monumentendag 10 september 2016 werden de gerestaureerde beelden officieel onthuld. De acties tijdens de restauratie:

  • grondig schoonmaken;
  • nieuwe ontbrekende ledematen maken;
  • verwijderen van de schimmel uit de was (zie het Kind);
  • geplette plooien uitdeuken (zie Maria);
  • opnieuw van verf voorzien (zie gelaat van de herder).
  • maken van nieuwe kronen voor de koningen Caspar en Melchior, in de stijl van eind 19de eeuw.

Voor meer informatie over de restauratie klik hier.

Onderaan op deze pagina vindt u enkele foto’s van de onthulling van de gerestaureerde kerstgroep tijden Open Monumentendag 2016.

De kerstgroep in opstelling (2016-2017)

Foto’s gemaakt op 5 januari 2017 met de hulp van Henk Lamboo.

De gehele groep

kerstgroep-1880-81-rk-mijdrecht-wilnis-6305-e-gehele-groep-1700pix

H. Familie

kerstgroep-1880-81-rk-mijdrecht-wilnis-6254-e-h-familie-1700pix

Herders op bezoek

kerstgroep-1880-81-rk-mijdrecht-wilnis-6277-e-herders-op-bezoek-1700pix

kerstgroep-1880-81-rk-mijdrecht-wilnis-6289-ev2-1700pix

Overzicht met stal met engel. De os en de ezel waren buiten de stal opgesteld (daarom niet in beeld).

Driekoningen op bezoek

kerstgroep-1880-81-rk-mijdrecht-wilnis-6318-e-driekoningen-op-bezoek-1700pix

 

De figuren van de groep

Maria

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3418 maria_1700pix

De traditie wil dat Maria links naast de voederbak (kribbe) wordt opgesteld: aan de rechterhand van het Kind.

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3415 maria frontaal half hoog_1700pix

Maria (1880), 86 cm hoog, 53 x 43 cm grondvlak

 

Jozef

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3425 jozef_1700pix

Jozef (1880), 90 cm hoog, 48 x 40 cm grondvlak

 

Het Kind(eke)

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3457 het Kind_1700pix

Het Kind(eke) 1880, 39 cm lang.

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3455 het Kind - detail_1700pix

Het Kind(eke) 1880. Op de kleding is het Christus monogram IHS aangebracht – Iesus Hominum Salvator (Jezus de redder van de mensen).:

Engel

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3451 de engel_1700pix

Engel (1881), 47 cm lang. De engel wordt ergens boven de uitstalling opgehangen.

Jonge herder

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3412 -jonge herder_1700pix

Jonge herder (1881), 84 cm hoog, 30 x 29 cm grondvlak – met herderstas, beide armen gebogen en de handen open vooruit, mogelijk heeft hier oorspronkelijk een lam op gelegen..

Herder (van middelbare leeftijd)

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3424 herder middelbare leeftijd_1700pix

Herder van middelbare leeftijd (1881), 90 cm hoog, 53 x 43 cm grondvlakmet baard en herdersstaf met bovenaan een kluitschop. Herder van middelbare leeftijd (1881), 90 cm hoog, 53 x 43 cm grondvlak – met baard en herdersstaf met bovenaan een kluitschop, waarmee de herder een kluit zand naar een afgedwaald schaap kan gooien zodat het dier zich weer bij de kudde voegt.

Oude herder

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3420 oude herder_1700pix

Oude herder (1881), 89 cm hoog, 53 x 43 cm grondvlak – met baard en rechtop knielend, de handen voor de borst gevouwen.

Driekoningen

De benaming “drie koningen” komt al in de 3de eeuw voor en mogelijk als een vervulling van de voorspelling in psalm 72: 11; “Laten alle koningen zich neerwerpen voor hem”. In de Bijbel worden geen namen genoemd maar de traditie wil dat de Driekoningen naast vertegenwoordigers van de toenmalig bekende werelddelen (Äfrika, Azië, Europa) maar ook van de drie levensfasen van de mens (20, 40 en 60 jaar) en schenken goud, wierook en mirre. Zo wordt uitdrukking gegeven aan dat het Kind geboren is voor iedereen; waar ook  ter wereld, jong en oud.

Er is bepaald geen eenduidigheid over de naam, leeftijd en het geschenk van de koningen. In de traditie bestaan verschillende verhalen of legendes die niet overeenkomen. Onze koningen hier krijgen een naam en de rol uit een Grieks verhaal van rond 500. Daar worden Melchior, de koning van Arabië (Europa), Caspar, de koning van Tarsis (Azië), en Balthasar, de koning van Ethiopië (Afrika) genoemd.  Maar in andere verhalen heet b.v. de zwarte koning Caspar. In de kunst komen ook afbeeldingen voor van de vervoersmiddelen van de Driekoningen: Melchior met een paard, Caspar een kameel of dromedaris en Balthasar een olifant.     .

De Driekoningen komen ook voor in het kerkraam links in de absis. In het kerkraam zijn de koningen niet in de drie levensfasen afgebeeld. Alle drie zien er jong uit en hebben geen baard.

Caspar

kerstgroep-gerestaureerd-2016-3411-caspar-azie-mirre-40_1700pix

kerstgroep-gerestaureerd-2016-3410-caspar-azie-mirre-40-frontaal_1700pix

Caspar (1881), 85 hoog, 54 x 45 cm grondvlak. De kroon is een reconstructie uit 2016, gemaakt in de stijl van eind 19de eeuw. De traditie wil dat Caspar 40 jaar oud is en de vertegenwoordiger is van Azië met mirre als geschenk (andere bronnen noemen wierook). Zijn naam zou zijn afgeleid van het Perzische “kandschwar” wat schatbewaarder betekent.

Melchoir

kerstgroep-gerestaureerd-2016-3435-melchoir-europa-goud60j-3435_1700pix

kerstgroep-gerestaureerd-2016-3437-melchoir-europa-goud60j-detail-3435_1700pix

Melchior (1881). De traditie wil dat Melchoir 60 jaar oud is en de vertegenwoordiger is van Europa met goud als geschenk. Bij de groep is een los gouden kistje aanwezig (niet afgebeeld).

 

Balthasar

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3431 Balthasar-afrika-etiopi-20-wierrook_1700pix

Balthasar (1881), 108 cm hoog, 55 x 45 cm grondvlak. De traditie wil dat Balthasar 20 jaar oud is en de vertegenwoordiger is van Afrika/Ethiopië.

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3430 Balthasar-afrika-portret_1700pix

De restaurateurs hebben Balthasar in 2016 minder felle rode lippen gegeven n.a.l.v. de gaande zwarte-pieten-discussie.

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3427 Balthasar-afrika-etiopi-20-wierrook-halve hoogte_1700pix

Balthasar heeft wierook als geschenk (andere bronnen melden mirre). .

Os en ezel

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3447 os en ezel_1700pix

Os en ezel (1880). De dieren zijn alleen maar met hun hoofden uitgebeeld. Dat Franciscus van Assisi (de bedenker van de kerststal in de 13de eeuw) voor een ezel koos, lijkt een verwijzing naar de intocht van Jezus in Jeruzalem. Hij had een ezel als rijdier gekozen. Door deze daad staat de ezel dan ook voor deemoed, geduld en armoede. Het zou ook een verwijzing naar het Oude Testament (Jesaja 1:3) kunnen zijn: “Een rund kent zijn eigenaar en een ezel de krib van de meester, maar Israël (het Joodse volk) heeft geen begrip”. De traditie wil dat zij met hun adem het Kind warm hielden en worden daarom direct achter de voederbak (kribbe) opgesteld.

Schapen

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3461 schapen_1700pix

Schapen (jaar van vervaardiging onbekend). In gips uitgevoerd, sterk afwijkend van de rest van de groep. Waarschijnlijk zijn ze van recentere datum.

Knikengel

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3463 knikengel-frontaal_1700pix

Knikengel (jaar vervaardiging onbekend). De engel houdt een collectebusje in de hand. Als er een muntje in wordt gedaan, knikt het hoofd als teken van dank. Op het busje de tekst: “GOD LOONE U”

Kerstgroep gerestaureerd 2016 3465 knikengel_1700pix

 

 

 

 

 

 

Onthulling van de gerestaureerde kerstgroep

Op zaterdag 10 september 2016 tijdens de Open Monumentendag vond de onthulling plaats. Hier enkele foto’s van de bijzondere gebeurtenis. Met Kerstmis 2016 is de groep 135 jaar oud!

2016-09-10-monumentendag-2362-foto-henk-lamboo1700pix

De onthullingshandeling door Wilma Oudshoorn (links) en Resi Speyer (rechts). Foto Henk Lamboo

 

2016-09-10-monumentendag-2385-foto-henk-lamboo-1700pix

De gehele groep. Foto Henk Lamboo

 

2016-09-10-monumentendag-2375-foto-henk-lamboo1700pix

Veel belangstelling voor de gerestaureerde kerstgroep. Foto Henk Lamboo

 

vorigeHB volgende HB Naar-indexHB